نگرش دینی بر مؤلفه های مقوم حزب
26 بازدید
محل نشر: بازتاب اندیشه » آذر 1380 - شماره 21 (7 صفحه - از 43 تا 49)
نقش: نویسنده
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
در این مقاله آقای سجادی به چهار مؤلفه حزب اشاره می‏کند و نسبت اسلام را با یکی از مؤلفه‏ها، یعنی کثرت‏گرایی سیاسی می‏سنجد. به نظر وی کثرت‏گرایی محدود اعتقادی و اجتهاد تخطئه‏پذیر، از مبانی‏ای هستند که امکان پیدایش تکثر سیاسی و احزاب را در جامعه اسلامی فراهم می‏کنند. در بررسی نسبت دین (اسلام) و تحزب، دو نوع دیدگاه یا تلقی مطرح است: برخی با تأکید بر مفهوم «حزب» و کاربرد این واژه در متون دینی، تلاش می‏کنند تا رویکرد اسلام را در این زمینه به بحث بگذارند. این نوع تلقی نسبت به موضوع، با مشکلات خاصی همراه است که از آن جمله می‏توان به عدم انطباق محتوایی این مفهوم با موضوع اشاره کرد. رویکرد حاضر در این نوشتار، به گونه‏ای متفاوت تلاش می‏کند تا از طریق عملیاتی نمودن تعریف حزب و شاخص‏سازی برای این مفهوم، عناصر و مؤلفه‏های مقوم آن را از منظر دینی به بحث بگذارد تا دریابد که آیا می‏توان در جوامع و فرهنگ غیردموکراتیک از نظام حزبی سخن گفت؟ در حالی که عده‏ای از پژوهش‏گران غربی نوعی ملازمه دوسویه میان نظام حزبی و دموکراسی ایجاد می‏کنند، عده‏ای دیگر میان آن دو جدایی انداخته، با نگرش نخبه‏گرایانه، وجود عده‏ای از نخبگان را که برای دست‏یابی به قدرت با هم به رقابت می‏پردازند، به عنوان پیش‏زمینه تحقق نظام حزبی مطرح می‏نمایند. در مجموع می‏توان نسبت به خاستگاه و پیش‏بایسته‏های حزب از سه رویکرد عام و نسبتا مشهور یاد کرد: 1. «رویکرد نهادی» که حزب را با شکل‏گیری نهادهای جدید سیاسی نظیر پارلمان پیوند می‏دهد؛ 2. «رویکرد بحران» که از توالی پنج نوع بحران (هویت، مشارکت، مشروعیت، توزیع منابع و دخالت دولت) و نحوه مواجهه با آن، به عنوان خاستگاه احزاب سخن می‏گوید؛ 3. «رویکرد نوسازی» که شکل‏گیری احزاب سیاسی را با توسعه و نوسازی مرتبط دانسته و معتقد است که احزاب سیاسی تنها زمانی زمینه تحقق پیدا می‏کنند که اقداماتی در جهت نوسازی به عمل آورند.
آدرس اینترنتی